Σάββατο 12 Απριλίου 2014

βωμοὶ Διονύσου τε Ἀνθίου καὶ νυμφῶν Ἰσμηνίδων καὶ Γῆς



Ανθίας καλλίχθυς η ονομασία του ψαριού. Τον ανθία ονομάζουν και  ιερό ιχθύ.
Άλλες ονομασίες του ψαριού λάβρος ανθίας ή χάννος ή αυλωπίας  ή ιερός ιχθύς, ή καλλίχθυς,  δηλαδή ο ωραίος ή έ/όμορφος ιχθύς. Ονομάζεται και καλλιώνυμος ή καλόγνωμος. ‘Οπου λάβρος ο σφοδρός, ο ορμητικός, ο βιαιος, ο καταιγιστικός, ο ατίθασος, ο αχαλίνωτος, ο αδηφάγος κλπ, ενώ ο αυλωπίας είναι αυτός που έχει έχει στενά και σκιστά μάτια.

Στα λεξικά η ερμηνειά του ονοματός του θεωρούν ότι δίδεται γιατί μοιάζει με άνθος ή γιατι άνω-θεωρείν δηλαδή κοιτάζει, παρατηρεί, επισκοπεί, εξετάζει προς τα άνω για να καταδιώξει τ΄αλλα ψάρια .

Etymologicum Gudianum, Etymologicum Gudianum (άλιον – ζειαί)
Alphabetic entry alpha, page 146, line 6

 <νθίας>· δι τ ς νθος εναι, δι τ νω θεωρεν πρς τ
καταδιώκειν τος χθύας.
 <νθινος>· παρ τ νθος.
 {Χοιροβοσκο} <νθοποιόν> <Jo. Damasc. Canon. iamb. 1, 112>· παρ τ
νθος κα τ ποι. τ δ νθος παρ τ νω θεν, στι τρέχειν·
πν γρ νθος νω τρέχει· ξ ο κα νηθον, κα γράφεται δι το <η>.  

νθος παρ τ νω θεν γρ πάντα τφυτ νω θέουσι (θέω, θείω )

Όπου θέω-θείω τρέχω, διατρέχω, αγωνίζομαι, αμιλλώμαι, περιτρέχω.

Pseudo-Zonaras Lexicogr., Lexicon
Alphabetic letter alpha, page 192, line 6

<νηθον>. παρ τ νω θεν.
<νθος>. παρ τ νω θεν ν τ αξεσθαι. οκ
 ναστρέφουσι δ α τυμολογίαι. ο γρ ε τι
 νω θε κα αξεται, τοτο κα νθος λέγεται.
 δο γρ πάντα τ φυτ νω θέουσι κα νθη
 [ο] λέγονται.

Ανθός από το ανω+θείν κατά την αύξηση τους,
Ανω+θείν+αύξεται αλλά παρ’όλ’ αυτά λέγεται άνθος αλλά πάντα –όλα - τα φυτά προς τα πάνω αγωνίζονται και άνθη δεν λέγονται …


Ο Πλούταρχος μας λέει τόσο πολύ, επιβεβαιώνοντας με ένα απόσπασμα από τον Πίνδαρο, ότι φέρει τίτλους λατρείας του θεού επιβεβαιώνουν επίσης: είναι Δενδρτης ή νδενδρος, αυτός που δίδει την δύναμη στο δέντρο, ή βρίσκεται μέσα στο δέντρο ως η δύναμη που το ωθεί να δημιουργήσει ή να γεννηθεί ή να φυτρώσει, ενώ συγχρόνως είναι και νθιος από το άνθος ως φορέας των ανθέων και της άνθησης, Κάρπιος, αυτός που δίδει τους καρπούς και  τα φρούτα το προιόν των δέντρων και των φυτών, το γέννημα, τα σπαρτά, το όφελος, το προσοδο, τον σπόρο , Φλεύς ή Φλέως, που συμβολίζει την αφθονία της ζωής ως ο παλμός και ο σφυγμός της ζωής – φλεβα. Σύμφωνα με τα λόγια του Πλούταρχου, είναι ο θεός του συνόλου της  ὑγρὰ φύσεως-όχι μόνο για το κρασί ή ο χυμός από το σταφύλι, αλλά για το ενθουσιώδες σφρίγος σε ένα νεαρό δέντρο, το αίμα που χτυπάει στις φλέβες του νεαρού ζώου, όλα τα μυστηριώδη σημεία της υγρής φύσης όπως οι παλίρροιες αλλά και η  άμπωτη και η συνεχής ροή στη ζωή και στην φύση. Περισσότερα σε προηγούμενες αναρτήσεις :

λόγω Ποσειδώνι και Διονύσω την πίτυν..

Μειλίχον καλούσι Διονυσον ή Βάκχον Μειλίχιον 

ρχ γρ θεός, ρχ δ πσα τ γονίμ πολλαπλασιάζει τ ξ ατς

 Etymologicum Gudianum, Etymologicum Gudianum (άλιον – ζειαί)
Alphabetic entry alpha, page 146, line 8

<νθος>: Παρ τ νω θεν κα τρέχειν ν τ
αξεσθαι. Οκ ναστρέφουσι δ α τυμολογίαι.
Ο γρ ε τι νω θε κα αξεται, τοτο κα νθος
λέγεται. δο γρ πάντα τ φυτ νω θέουσι κα
αξουσι, κα μως νθη ο λέγονται..

 <νθηδόνες>: Α μέλισσαι, παρ τ τ νθη
δειν.
 <νθίας>: [Εδος χθύος.]
 νθίαν τινς κα κάλλιχθυν καλοσι, κα καλλιώνυμον,
 κα λλοπα.
 <νθεια>: ρα· τι νίησι τος καρπούς…

 <νθεστήρια>: Τ Διονύσια· οτω γρ θηναοι
τν ορτν λέγουσι· κα <νθεστηρινα>, τν μνα
[καθ' ν τατα τελετο·] πειδ γ τότε ρχεται
το νθεν. παρ τ τ νθη π τ ορτ πι-
φέρειν. θεν κα παροιμία,
 Θύραζε Κρες· οκέτ' νθεστήρια.
 <νθρωπος>: Παρ τ νω θρεν, γουν νω
βλέπειν· μόνος γρ τν λλων ζων νθρωπος νω
βλέπει. παρ τ ναθρεν πωπεν, γουν
ναλογίζεσθαι εδε κα κουσε, τν λλων ζων
μ λογιζομένων κα προνοουμένων.

Lexica Segueriana, Collectio verborum utilium e differentibus rhetoribus et sapientibus multis (Σ<b>) (recensio aucta e cod. Co
Alphabetic entry alpha, page 97, line 8

<νθης>: τς νθήσεως.
<νθήλιος>: σελήνη κα τ ποσκίασμα τς το
 λίου νταυγείας. νίοτε δ κα τ μίμημα ντάλ-
 λαγμα, ς Θεόπομπος. σημανε δ κα τ πισκο-
 τοντα τ λί νέφη, κα <νθήλεια> καλεται….

<νθεστηριών>: γδοος μήν στι παρ θηναίοις, ε-
 ρς Διονύσου. κεκλσθαι δ ατν οτω δι τ τν
 νθην το βότρυος τούτ μάλιστα τ μην γίνεσθαι,
 κα δι τ πλεστα τν κ γς νθεν τότε

Etymologicum Symeonis, Etymologicum Symeonis (νακωχςβώτορες)
Volume 1, page 61, line 30

<νηθον>· παρ τ νω θεν Z192. Et. gen. 874…

 <νθεια>· ρα, τι νίησι τος καρπούς. Et. gen. 877.
 <νθος>· παρ τ – 1 αξεσθαι. οκ ναστρέφουσι δ α
τυμολογίαι – 3 πάντα τ φυτ νω θέουσι κα νθη ο λέγον-
ται..

 <νθίας> (Dorio de pisc. ap. Ath. 7, 282c)· «νθίαν – 13λ-
λοπα». <στι δ κα νθίας.> Et. gen. 884.  

 <νθηδών>· μέλισσα· παρ τ τ νθη δειν Z184. Et. 1.62.20
gen. 887.
 <νθεστήρια>· τ Διονύσια· οτως γρ <ο> θηναοι
τν ορτν λέγουσιν – 64, 3 νθεν· <αρι γρ τελοντο τ Διονύσια.>
παρ τ τ νθη ν τ ορτ πιφέρειν…

Στα κείμενα του Παυσανία στo έργο του «Ελλάδος Περιήγησις : Αττικά» υπάρχει αναφορά για τον ‘Ανθιο Διόνυσο που λατρεύεται μαζί με τον Απόλλωνα τον Διονυσόδοτο και την Αρτέμιδα την Σελασφόρο στην περιοχή  της Φλύας και της Μυρρινουσίας…

Φλυή σημαίνει εύκαρπη γή πλουσια σε βλάστηση. Φλύω σημαίνει αναβλύζω, ξεχειλίζω, παφλάζω, κοχλάζω, βγάζω πολλούς καρπούς, αλλα και φλυαρώ, πολυλογώ.

Hesychius Lexicogr., Lexicon (Π – Ω)
Alphabetic letter phi, entry 596, line 1

<φλε>· γέμει. εκαρπε, πολυκαρπε

Σημαίνει ευκαρπεί, γεμεί και πολυκαρπεί.
Μυστηριακός τόπος όπου τελούνται και βάσει των κειμένων λατρείες και μυστήρια της Μεγάλης μητέρας θεάς  της Ρέας Κυβέλης αλλα και άλλων θεοτήτων που σχετίζονται με την βλάστηση και την καθοδο στον Κάτω Κόσμο.

Pausanias Perieg., Graeciae descriptio
Book 1, chapter 31, section 4, line 4

Φλυεσι δέ εσι κα Μυρρινουσίοις  
τος μν πόλλωνος Διονυσοδότου κα ρτέμιδος Σελα-
σφόρου βωμο
Διονύσου τε νθίου κα νυμφν σμη-
νίδων κα
Γς, ν Μεγάλην θεν νομάζουσι· νας δ
τερος χει βωμος Δήμητρος νησιδώρας <κα> Δις
Κτησίου κα Τιθρωνς θηνς κα Κόρης Πρωτογό-
νης κα Σεμνν νομαζομένων θεν·

Aelius Herodianus et Pseudo-Herodianus Gramm., Rhet., De prosodia catholica
Part+volume 3,1, page 306, line 27

Φλυή> δμος ττικς τς Κεκροπίδος φυλς. λέγεται κα Φλυες.

Δηλαδή στην Φλυή (σημερινό Χαλάνδρι) και στην Μυρρινούντα υπάρχουν βωμοί του Απόλλωνος Διονυσοδότου, της Αρτεμιδος Σελασφόρου, του Διονύσου Ανθίου, των Ισμηνίδων νυμφών και της Γής, την οποία μάλιστα ονομάζουν Μεγάλη Θεά. Άλλος ναός έχει βωμούς της Δήμητρος Ανησιδώρας, του Διός Κτησίου, της Τιθρωνής Αθηνάς, της Κόρης Πρωτογόνης και των λεγομένων Σεμνών Θεών

Υπενθυμίζω ότι οι ιερές εορτές του Διονύσου πραγματοποιούνται  κατά τον όγδοον - αττικό -μήνα των Αθηναίων που θεωρείτε ως ο ιερός μήνας του Διονύσου και ονομάζετε Ανθεστηριών – από τις 15 Φεβρουαρίου μέχρι τις 15 Μαρτίου - γιατι τα περισσοτερα -φυτά, δέντρα, - ανθίζουν τότε.

Ενώ ο Πλουταρχος αναφέρει ότι


Plutarchus Biogr., Phil., Fragmenta
Fragment 24, line 4
<ΕΙΣ ΕΜΠΕΔΟΚΛΕΑ>
 Hippolytus, Refutatio haeresium 5.20.5. Τετέλεσται
δ τατα (sc. Orphica quaedam) κα παραδέδοται νθρώ-
ποις πρ τς Κελεο κα Τριπτολέμου κα Δήμητρος κα
Κόρης κα Διονύσου ν λευσνι τελετς ν Φλιοντι τς
ττικς· πρ γρ τν λευσινίων μυστηρίων στιν ν τ
Φλιοντι <τς> λεγομένης Μεγάλης ργια.

Στην Φλύα δηλαδή τελούνταν όργια γονιμικής φύσεως πολύ πριν τη θέσπιση των ελευσινίων μυστηρίων. Ο Φλύος υπήρξε γιός της ίδιας της Γής. Οι θεότητες που λατρεύονταν βρίσκονται πάντα σε σχέση με τον γονιμικό κύκλο της γής, Στο ίδιο ιερό λατρεύονται οι θεότητες της γής καθώς και ο Διονυσος αλλα και η Μεγάλη μητέρα Θεά. Η λατρεία της Κόρης Πρωτογόνης αλλα και οι Σεμνές θεές είναι αρχέγονες θεότητες της φύσεως που αργοτερα ταυτίστηκαν με την Δημητρα και την Περσεφόνη. Ομοια και ο Απολλων ως Διονυσοδοτης αλλα και ο Διόνυσος Ανθιος δίδουν την επαφή με το θείο στοιχείο. Ο Απόλλων θεωρείτε κατά μία εκδοχή σωτήρ και εξαγνιστής του Διονύσου και λαμβάνει την ονομασία του Διονυσοδότη η λατρεύεται με την ονομασία του Διόνυσου χορηγού. Θεότητες που συγχέονται, συχνά ταυτίζονται μεταξύ τους και που ολες δεν αποτελούν παρα μια υπόσταση της Μεγάλης Αρχεγονης Θεότητας της φύσεως. Αποσπασμα από το βιβλίο «Πεντέλη: από την ανάδυση της Αιγαίας γής εως τους ρωμαικούς χρόνου / Ορεσίβιος»

Photius Lexicogr., Scr. Eccl., Theol., Lexicon (ΑΔ)
Alphabetic letter alpha, entry 1962, line 1

<νθέμιον>· τ χρυσίον τ κλεκτόν.

<νθεστηριών>· μν γδοός στι παρ' θηναίοις, ερς
Διονύσου. κεκλσθαι δ ατν οτως δι τ πλεστα τν κ γς νθεν
τότε.

Pausanias Perieg., Graeciae descriptio
Book 1, chapter 39, section 1, line 2

 τέρα δ δς ξ λευσνος πρς Μέγαρα γει·
ταύτην ρχομένοις τν δν φρέαρ στν νθιον κα-
λούμενον. ποίησε δ Πάμφως π τούτ τ φρέατι
καθσθαι Δήμητρα μετ τν ρπαγν τς παιδς γρα
εκασμένην· ντεθεν δ ατν τε γυνακα ργείαν
π τν θυγατέρων τν Κελεο κομισθναι παρ τν
μητέρα καί ο τν Μετάνειραν οτω πιστεσαι …  
Ενώ και στα κείμενα του Παυσανία γίνεται αναφορά  στο ‘Ανθιον φρέαρ που βρίσκεται στο δρόμο μεταξύ Ελευσίνος και με κατεύθυνση προς τα Μέγαρα. Το ‘Ανθιον φρέαρ είναι το πηγάδι,  η δεξαμενή ή η στέρνα στην οποία κάθησε η Δήμητρα μετα την αρπαγή της κόρης της μεταμφιεσμένη ως γριά, κατά τον Πάμφω. Από εκει, θεωρώντας την Αργεία, οι κόρες του Κελεού την συνοδευσαν στην μητέρα τους την Μετάνειραν…Όμως το Ανθιο φρέαρ ονομαζόταν και Παρθένιον Φρέαρδες : Εναλλαγή στοΠαρθένιον Φρέαρ
  
Μερικές ακόμα επισημάνσεις περί Ανθέων και λοιπόν συσχετισμών περί Ανθία, Ανθίου κλπ

<νθήλιος>· σελήνη. κα τ ποσκίασμα τς το λίου
νταυγείας. νίοτε δ κα τ μίμημα ντάλλαγμα, ς Θεόπομπος (fr.
83 K.). σημαίνει δ κα τ πισκοτοντα τ λί νέφη, κα νθήλια
καλεται.
<νθης> (Pl. Phaedr. 230b)· τς νθήσεως…

<νθος>· τ χρμα κα τ βάμμα το ρίου. Φερεκράτης Δου-
λοδιδασκάλ (fr. 46 K.)· “ταχ τν ρίων κα τν νθν τν παντο-
δαπν κατάγωμεν”.

Κατά τον Ορφέα άνθιον η άνοιξη για την φύση, αργίδα η νύχτα γιατι παρέχει ανάπαυση και ξεκούραση, Γοργόνιον η σελήνη για το πρόσωπο που εμφανίζεται σ΄αυτήν και Αφροδίτην τον καιρό κατά τον οποίον πρέπει να σπείρεις – λέγεται απο τους θεολόγους και συγκεκριμένα τον Κλήμη τον Αλεξανδρέα στο πέμπτο βιβλίο του στους Στωματείς.

Clemens Alexandrinus Theol., Stromata
Book 5, chapter 8, section 49, subsection 4, line 1

ατς καλεν τν ρφέα φωτς
οσας μέρη. πάλιν «νθιον» μν τ αρ δι τν φύσιν, «ργίδα» δ
τν νύκτα δι τν νάπαυσιν, κα «Γοργόνιον» τν σελήνην δι τ
ν ατ πρόσωπον, «φροδίτην» τε τν καιρν καθ' ν δε σπείρειν,
λέγεσθαι παρ τ θεολόγ.

Όμως ο ‘Ανθιος θεωρείται ο απόγονος του Ποσειδώνος και …


συνεχίζεται

1 σχόλιο:

  1. Φτωχός απαυτός20/4/14, 6:20 μ.μ.

    Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από έναν διαχειριστή ιστολογίου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή