Παρασκευή 4 Ιανουαρίου 2013

κώνοι οι στρόβιλοι και οι θύρσοι


 Athenaeus Soph., Deipnosophistae
Book 11, Kaibel paragraph 109, line 25

 Διονύσιος δ το Τρύφωνός φησιν· τν ψυγέα κάλουν ο ρχαοι δνον.

Δίνος και ο ψυγέας ή ο ψυγεύς … αυτός που ψύχει … και παγώνει τις ψυχές ή μήπως  αυτός που δίδει την ψυχή, πνοή και την ανα-πνοή της ζωής !!!

Ψυχή  εκ του ψύχω δηλαδή πνέω, φυσώ, ανα-πνέω, αερίζω, στεγνώνω, ψύχω, κρυώνω, ψυχραίνω, δροσίζω. Ψύχωσις ή εμ-ψύχωσις αλλά και η ανα-ζωογόνηση

Ψυχή αρχικώς η πνοή του αέρος, όλα τα εν ζωή όντα αναπνέουν, έχουμε το φαινόμενο της αναπνοής και τη ζωτική δύναμη κάθε έμβιου οργανισμού. Παρ’ Ομηρω τα δύο συστατικά στο σώμα του ζώντος ανθρώπου θεωρούνται η ψυχή και ο θυμός, και από μέν του θυμού εντοπισμένου εις το ήτορ (καρδιά) ή εις τα φρένας (διάφραγμα) εξαρτώνται δε απ΄αυτά η διανόησις, οι αισθήσεις και οι ενέργειες, της δε ψυχής δεν διαφαίνεται κέντρο ή εκδήλωσης αλλά μόνο ως πόρος εκφυγής αυτής από την στιγμή του θανάτου, εξερχομένης ως πνοής εκ του έρκους των οδόντων ή εκ πληγής μετά του εκρέοντος αίματος…

Ο Αθανάσιος ο Μέγας δηλώνει ότι η ψυχή ως έργο, μελημά της εχει «της την ψυχής προσηγορία τον λόγο, την εκδήλωση, την προσρηση τον λόγο που αποδίδει την τιμή ή την φιλία, την επωνυμία και το όνομα,  του να ψύχειν (δροσίζοντας, δίδοντας πνοή, ανά-πνοή) γάρ το  ζωοποιείν δηλαδή ζωογονεί(γεννά και δίδει ζωή) και να ζωντανεύει …

Athanasius Theol., Liber de definitionibus [Sp.]
Volume 28, page 544, line 30

κα ψυχ δ κ τς οκείας νεργείας χει τν τς ψυχς προσηγορίαν· ψύχειν γρ τ ζωοποιεν λέγεται· δι τοτο κ τς ζωοποιο νεργείας ψυχ λέγεται, δι τ σμα ζωοποιεν·

Aristophanes Comic., Nubes (Νεφέλες )
Line 381

{Σω.} κιστ', λλ' αθέριος δνος.
{Στ.} Δνος; τουτί μ' λελήθει,
Ζες οκ ν, λλ' ντ' ατο Δνος νυν βασιλεύων.
τρ οδέν πω περ το πατάγου κα τς βροντς μ' δίδαξας.

Και ο Αριστοφάνη στις  Νεφέλες αναφέρει, μέσω του E-Σωκράτη, αφου αμφισβητεί την ύπαρξη του Θεού-Διός θεωρεί ότι τα σύννεφα-Νεφέλες κινούνται και βροντούν και φέρνουν βροχή όχι χάριν του Διός αλλά  δια μέσου του ΑΙΘΕΡΙΟΥ ΔΙΝΟΥ…

 Βασιλεύει αντί του Διός ο ΑΙΘΕΡΙΟΣ ΔΙΝΟΣ…η ΔΙΝΗ του ΑΙΘΕΡΑ… η δίνη του άυλου, του αέρινου, του ουράνιου, του αιθέριου…Μα ταυτόχρονα ο δίνος φέρνει και την σκοτοδίνη, την σκοτεινή όψη της ζαλης, αλλα και της σκοτεινης και φουσκωμένης από το πάθος ψυχής…Ο μέγας και θείος γνόφος  ή δνόφος - σανσρ. ksapa = νύχτα δηλαδή το θεοσκόταδο

Galenus Med., In Hippocratis de victu acutorum commentaria iv
Kühn volume 15, page 804, line 4

 ταν κεφαλ περιφέρεσθαι φαντάζηται, <δνος3> νομάζεται τ πάθος, ταν δ κα σκοτώδης ψις μα τδε φαίνηται, ‘σκοτόδινοςκαλεται κα γίνεται δι κίνησιν τακτον φυσώδους πνεύματος κατ τν κεφαλν χοντος τοπικν γένεσιν κάτωθεν ναφερομένου.

Ενώ ο Γαληνός ονομάζει δίνο το πάθος και την σκοτοδίνη ή στην σκοτώδη όψη που προκαλείτε από την άτακτη κίνηση ζωηρού πνεύματος – πνοής, ψυχής

Άλλη σημασία της λέξεως δίνος είναι ο τόρνος,. Ο τόρνος, ακόμα και σήμερα, η μηχανή που χρησιμοποιείται για τη μορφοποίηση ενός κομματιού μετάλλου, ξύλου, άλλων υλικών, μεσω της σύσφιξή του σε συσκευή συγκράτησης και με την περιστροφή του κάτω από ισχύ κατάλληλου εργαλείου κοπής για περιστροφή, διάτρηση, διαμόρφωση πρόσοψης, κατασκευή σπειρώματος κλπ.

Orion Gramm., Etymologicum
Alphabetic letter delta, page 44, line 2

<Δινατή>· περιφερς, οικυα δίν, στι τόρν
δνος δ τόρνος, παρ τ δονεσθαι κα κολοσθαι.

Alphabetic letter delta, page 510, line 9

<Δνος>. συστροφ, περιφέρεια, τόρνος.

Pseudo-Zonaras Lexicogr., Lexicon
Alphabetic letter delta, page 520, line 22

 
κα δνος εδος ρχήσεως, κα εδος ποτηρίου,  παρ τ δινοσθαι. . λέγεται δ κα ρσενικς  δνος. κα δίνη τ εύματα κα συστροφή

Anonymi Lexeis Rhetoricae, ητορικα λέξεις
Entry 136, line 1

<δνος>: συστροφ νέμου
<κλόνος>: συστροφή (
το κούνημα, η σφοδρή κίνηση, ο αναβρασμός, η διαλευση, ο ορυμαγδός, η οχλοβοή, ο σάλος, ο σαματάς )

Eustathius Philol., Scr. Eccl., Commentarii ad Homeri Odysseam
Volume 1, page 351, line 29

Τ δ δίνεον κτείνει τν ρχουσαν καθ κα δνος τοι τόρνος. δς
δ δι τ καίριον λέξις νταθα κεται το δινεν. τι δέ ποτε ταυτν δνος κα όμβος κα κνος, δηλο γράψας. όμβος, στ κνος. δνος. ς δ κα κατ τρίτην συζυγίαν στ διν δινώσω, δινωτ δηλο σπίς

Βλέπε και Δίνος δε βασιλεύει...

ψύχειν γρ τ ζωοποιεν

Άλλες ερμηνείες του ως ρόμβος ή ρύμβος και ρόπτρον  δηλ. ο ρυθμός που παράγεται από το χτύπημα κροτάλων ή τυμπάνου αλλα και ο κώνος.

Hesychius Lexicogr., Lexicon (ΑΟ)
Alphabetic letter gamma, entry 726, line 1

<
γνόφεον>· μέλαν
*<γνόφος>· συννέφεια. δνος. νεμος. vgAS χλύς s σκοτομηνία καμφθναι ...
<όμβος>· ψόφος. στρόφος. χος. δνος. κνος.
<όμβ>· περιφορ, κινήσει …
<ύμβος>· δνος
<ύμη>· ρμή

Etymologicum Gudianum, Etymologicum Gudianum (άλιονζειαί)
Alphabetic entry delta, page 366, line 1

 {Φωτίου} <Δναι> <Jo. Damasc. Canon. iamb. 2, 59>· ποταμν εσιν τ
μεσώτατα, νθα τ όθιον το ποταμο κ τν μερν ες μέσον συνα-
γόμενον σταχυωδς ς π τς περιδινήσεως δνα δίνη κέκληται…
 <Δίνη> κανος>· ες τ Εδίνητον κα λιγγι.
 <Διν> <Γ 378>· κ το δίνη.
 <Δινωτοσι> <Γ 391>· πεποικιλμένοις, τετορνευμένοις. εθεα
δινωτόν· δινωτός τ ρσενικόν. κ το διν, τοτο κ το δνος·

Scholia In Aristophanem, Scholia in nubes (scholia vetera)
Argumentum-dramatis personae-scholion sch nub, verse 380a, line 1

αθέριος δνος> E: κα τοτο θρυλετο παρ τος φυσικος. E
<αθέριος δνος> R: περιδίνησις αθερία. RVE τατα δ κ
τν ναξαγορείων λαμβάνει. VE δνος] συστροφή. EM  
<λλ' ντ' ατο> E <Δνος> EM: γγύθεν λαβεν π το Διός, σπερ
ε λεγε μ βασιλεύειν τν Δία, λλ Δνον. οχ τι τν δίνησιν ποβάλλων
κ τούτου <“Δνος”> επεν, λλ E κεραμεον στι βαθ ποτήριον, καλεται δνος

Thomas Magister Philol., Ecloga nominum et verborum Atticorum
Alphabetic letter delta, page 100, line 11

<
Δνος> κύκλ στροφ, φ' ο κα τ κύκλ στρεφόμενον σμα δνος, οον ορανός.

Hesychius Lexicogr., Lexicon (ΑΟ)
Alphabetic letter delta, entry 503, line 1

*<Δεμος>· Φόβος (Δ 440) rgA
*<δείμομεν>· οκοδομήσωμεν (Η 337) nΣ
<δεινά>· καταπληκτικά, φοβερά (Β 321)
*<δεναι>· α τν δάτων συστροφαί (gAS)
*<δείναις>· συστροφας (Eur. Tro. 83) n
*<δείνας>· κινήσεις. τ κοιλώματα τν δάτων (Iob 28,10 v. .) AShd
<δεινεύει>· κυκλεύει
<δεινεύειν>· βουλεύεσθαι κακά
*<δείνη>· συστροφή vgAS
<δειν δέ>· φοβερ δέ (Soph. O. R. 1267)
<δεινήεντα>· περιστρεφόμενα. (Φ 206 ..) [φοβερά]
<δενος>· τ περιστρεφόμενον
<δείνησιν>· κίνησιν. S συστροφήν...
<δενος>· δείνησις. εδος δέους. φοβερά. κα εδος κπόματος
 (Stratt. fr. 34 ..) κα ρχησις (Apolloph. fr. 1) δέους ξιος
<δεινός>· κακός. φοβερός. στραμμένος. δυνατός *s ‖ πανοργος.<κανός>. κολάκευτος q. vgAS
...
a) *<δεινς>· πάνυ s b) *<<δείνωσις>>· σκότωσις. δεινότης Σ
*<δείνωσιν>· δύναμιν. vAS δεινότητα. συστροφήν gAShd
<δεινωτήν>· πεποικιλμένην ν κύκλ, τετορνευμένην, τν
 μσι διειλημμένην (Ν 407). χρται γρ μηρος π τς κοίτης τ λέξει (Γ 391)

O Δίνος ή Δείνος έχουν την ίδια και αυτή έννοια της δίνης, της συστροφής, της περιστροφής, της κίνησης του αιθέρος, της «ψύξης»,  του ρόμβου/ρύμβου, αλλα και του κυπέλλου/ποτηριού και του τόρνου. Ολες οι έννοιες έχουν αναλυθεί στα προηγούμενα κείμενα…

Ας περάσω σε αναφορές που επιφέρουν και  με οδηγούν σε μερικά ακόμα νέα συμ-περάσματα…

Δίνος ονομάζεται και το ποτήριον ή  κύπελλον. Ο δίνος είναι ο στρόβιλος ή ρούφουλας … η δίνη που έχει εγκλωβιστεί, αλλα και αυτή που προέρχεται μέσα απο ένα βαθύ ποτήρι ή ένα κύπελλο καθώς κερνούσαν …αφού πρώτα ειχαν ανα-μιξεί αλλα και ανακατέψει το κρασί. 

Το κύπελλον λοιπόν αλλά και το είδος ορχήσεως εκείνων των χορών, των πηδημάτων και της παντομίμας, σύμβολα αρχέτυπα, αιώνια που ζουν μέχρι σήμερα…

Και ο θεός του ποτηριού αλλά και της όρχησης και των χορών και της δίνης του μυαλού και του σώματος είναι ένας, ο Διόνυσος.

Ένα από τα εμβλήματα του ο καρπός της πιτύοςο κώνος ή  το κοινό κουκουνάρι στην κορυφή των θύρσων…

Suda, Lexicon
Alphabetic letter sigma, entry 1211, line 1

<Στρόβιλος:> νσος. κα εδος ρχήσεως, κα το δένδρου καρπς τς πίτυος
<Στρόμβος:> όμβος. π το περιστρέφεσθαι.

Αλλά και η ήμερη πεύκη ή πίτυς … στα λατινικά pinus (Pinus Pinea or Stone Pine), η  χαμαιπίτυς είδος  κοινής πεύκης.

<Scholia In Nicandrum, Scholia et glossae in Nicandri alexipharmaca (scholia vetera et recentiora) Scholion 548b, line 1

<ἠὲ χαμαιπίτυος> G1 τς χαμαιπίτυος,
<το βλαστο μετ G1X> <τν C> <κώνων· εσιν ον κνοι πίτυος G1C> ο στρόβιλοι. συνεψήσας ον <φησι G2X>
τοτο τος φύλλοις <τς χαμαιπίτυος δίδου πιεν G1C>.
<λλως C>· <τς πίτυος τ φύλλα κα τος κώνους φεψήσαντα κελεύει τν χυλν διδόναι πιεν G1Cμωνύμως <δ
G1C> <λέγεται G2X> καρπς <κα G1C> στρόβιλος
κα κνος. < G1C> τς χαμαιπίτυος, φησί, τς βλαστή-
μονος ναμεμιγμένως καθεψήσας τ φύλλα κα τος κώνους,
σους θρέψατο πεύκη, τουτέστιν λα μο σύμμικτα ψή-
σας <δίδου πιεν BRvAld> G1X
<κώνοις>] καρπος· κνος λέγεται βοτρυοειδς το στροβίλου καρπός v

Scholia In Clementem Alexandrinum, Scholia in protrepticum et paedagogum (scholia recentiora partim sub auctore Aretha) Page 302, line 27

4, 12 κνος] κνοι ο στρόβιλοι κα ο θύρσοι, ς Διογενιανός.
 όμβος δνος, κνος, ξυλήριον, ο ξπται τ σπαρτίον, κα ν ταςτελετας δονετο, να οιζ· τ δ ατ κα ύμβος καλετο. οτω
Διογενιανός. τι δ όμβος κα ύμβος λέγεται, πολλώνιός φησιν όδιος
  ύμβ κα τυπάν είην Φρύγες λάσκονται.
 κνος κα όμβος] εδη ρχήσεως.

Suda, Lexicon
Alphabetic letter kappa, entry 2279, line 1

<Κωνοφόροι:> θυρσοφόροι. κνος δ λέγεται βοτρυοειδς
το στροβίλου καρπός, ν φερον α γυνακες βαστάζουσαι ν τας
το Διονύσου τελετας, πειδ μοιον τ σχήματι τν κνον τ το
νθρώπου καρδί,πιστάτην δέ φασιν λληνες τς τν νθρώπων
καρδίας τν Διόνυσον. οκεί ον τινι μυστηρί τοτο ποίουν.
κα θύρσου χλοερν κωνοφόρον κάμακα.



Το κουκουνάρι με την διπλή σπείρα του και τη μορφική του διάταξη δεξιόστροφη αλλα και αριστερόστροφή.Σ ’ αυτόν τον καρπό υπάρχουν εμφανέστατα fractals που  θυμίζουν και στηρίζουν την χρυση αναλογία του αριθμού φ και την ακολουθία του Fibonacci

Μια από τις πάμπολες εφαρμογές των μαθηματικών στην φύση

Κάθε κουκουνάρι αποτελείται από τα λεγόμενα βράκτια φύλλα (ψευδή φύλλα) τα οποία είναι τακτοποιημένα σε διάταξη ελίκων-σπειρών. ‘Οσο ωριμάζει και ξηραίνεται το κουκουνάρι, αναγνωρίζονται δεξιόστροφες και αριστερόστροφες σπείρες. Υπάρχουν κουκουνάρια (μικρού μεγέθους) που έχουν πάνω από τρεις σπείρες προς μία κατεύθυνση και πέντε προς την άλλη, ενώ στα μεσαίου μεγέθους πέντε είναι οι σπείρες προς μία κατεύθυνση και οκτώ στην άλλη. Ο αριθμός των σπειρών σε κάθε κατεύθυνση είναι δύο συνεχόμενοι αριθμοί της ακολουθίας Fibonacci.
Ωστόσο, η γεωμετρία του κουκουναριού, με τη διπλή σπείρα, μας δίνει τη χρυσή αναλογία φ. Οι δεξιόστροφες και αριστερόστροφες σπείρες του κουκουναριού εξασφαλίζουν την καλύτερη και ομοιόμορφη εκσφενδόνιση των σπερμάτων από τα ώριμα κουκουνάρια προς το γειτονικό έδαφος…

Συνεχίζετε…

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου