καλεῖν γὰρ αὐτὸν Νόμιον, Ἀρισταῖον, Ἀγρέα

Ο πρωτεργάτης και ο διδάξας την μελισσοκομία στην αρχαία εποχή θεωρείται ο Αρισταίος. Εκείνος πρωτοδίδαξε συγχρόνως  την  μελισσοκομία και την γαλακτοκομία αλλά και την ελαιουργία αλλα και την κτηνοτροφία στους ανθρώπους.

 Γιός του Απόλλωνος και της Κυρήνης – θυγατέρας του Πηνειού- την οποία ο Φοίβος ερωτεύτηκε και την μετέφερε στην Λιβύη. Εκεί γεννήθηκε ο υιός τους Αρισταίος… Νήπιο ακόμα παραδόθηκε στις νύμφες που του δίδαξαν την γαλακτοκομία- την πήξη του γάλατος για την παρασκευή γιαουρτιού και τυριού, την δημιουργία και την κατασκευή των σμηνών – την μελισσοκομία αλλά και την κατεργασία των ελιών. Πρώτος απ΄ όλους, λοιπόν, ο Αρισταίος δίδαξε στους ανθρώπους μια σειρά από χρήσιμες γνώσεις για την διαβίωση τους. Και για την χρησιμότητα όλων των παραπάνω ευεργεσιών τιμήθηκε με τις ίδιες θεϊκές τιμές που αποδίδονταν και στον Διόνυσο. Αργότερα θα γυρίσει στην Βοιωτία και θα παντρευτεί την Αυτονόη και θ΄ αποκτήσουν ένα γιό τον Ακταίωνα…περίφημο για τις κυνηγετικές του ικανότητες που όμως κατασπαράχθηκε από τα σκυλιά του.

Ας δούμε και στο αρχαίο κείμενο ολόκληρη την ιστορία του…κατα τα γραφόμενα του Διόδωρου Σικελιώτη.

Diodorus Siculus Hist., Bibliotheca historica (lib. 1-20)
Book 4, chapter 81, section 1, line 2

 Ἡμεῖς δὲ περὶ τούτων ἀρκούντως διεληλυθότες

περὶ Ἀρισταίου γράφειν ἐγχειρήσομεν. Ἀρισταῖος

γὰρ ἦν υἱὸς μὲν Ἀπόλλωνος καὶ Κυρήνης τῆς

Ὑψέως θυγατρὸς τοῦ Πηνειοῦ· περὶ δὲ τῆς γενέ-

σεως αὐτοῦ μυθολογοῦσί τινες οὕτως. Ἀπόλλωνα,

περὶ τὸ Πήλιον τρεφομένης κόρης ὄνομα Κυρήνης

κάλλει διαφερούσης, ἐρασθῆναι τῆς παρθένου, καὶ

μετενεγκεῖν αὐτὴν τῆς Λιβύης εἰς ταύτην τὴν χώραν,  

ἐν ᾗ κατὰ τοὺς ὕστερον χρόνους τινὰ κτίσαντα πόλιν

ἀπ' ἐκείνης ὀνομάσαι Κυρήνην. τὸν δ' οὖν Ἀπόλλω

κατὰ ταύτην τὴν χώραν ἐκ Κυρήνης γεννήσαντα

υἱὸν Ἀρισταῖον τοῦτον μὲν νήπιον ὄντα παραδοῦναι

ταῖς Νύμφαις τρέφειν· ταύτας δὲ τῷ παιδὶ τρεῖς

ὀνομασίας προσάψαι· καλεῖν γὰρ αὐτὸν Νόμιον,

Ἀρισταῖον, Ἀγρέα. τοῦτον δὲ παρὰ τῶν Νυμφῶν

μαθόντα τήν τε τοῦ γάλακτος πῆξιν καὶ τὴν κατα-

σκευὴν τῶν σμήνων, ἔτι δὲ τῶν ἐλαιῶν τὴν κατερ-

γασίαν, διδάξαι πρῶτον τοὺς ἀνθρώπους. διὰ δὲ

τὴν εὐχρηστίαν τὴν ἐκ τούτων τῶν εὑρημάτων τοὺς

εὐεργετηθέντας ἀνθρώπους τιμῆσαι τὸν Ἀρισταῖον

ἰσοθέοις τιμαῖς, καθὰ καὶ τὸν Διόνυσον. μετὰ δὲ

ταῦτά φασιν αὐτὸν εἰς Βοιωτίαν καταντήσαντα

γῆμαι τῶν Κάδμου θυγατέρων Αὐτονόην, ἐξ ἧς

φασιν Ἀκτέωνα γενέσθαι τὸν κατὰ τοὺς μύθους…

Αρκετά, όμως, μιλήσαμε γι' αυτά, ας επιχειρήσουμε

τώρα να γράψουμε για τον Αρισταίο. Ο Αρισταίος, λοιπόν,

ήταν γιος του Απόλλωνα και της Κυρήνης, της κόρης του

Τψέα που ήταν γιος του Πηνειού" σχετικά με τη γέννηση

του μερικοί μυθογράφοι λένε τα εξής. Στην περιοχή του

Πηλίου μεγάλωνε μια κόρη που την έλεγαν Κυρήνη, και ο

Απόλλωνας, που την ερωτεύτηκε, την πήρε και την πήγε

σ' εκείνη την περιοχή της Λιβύης όπου τα κατοπινά χρόνια

ίδρυσε πόλη που την ονόμασε από εκείνη Κυρήνη. Σ' εκείνο

το μέρος, λοιπόν, ο Απόλλωνας απόκτησε από την Κυρήνη

γιο με τ' όνομα Αρισταίος, που τον έδωσε νήπιο ακόμη

στις Νύμφες να τον αναθρέψουν, αυτές, όμως, έδωσαν στο

παιδί τρία ονόματα- τον αποκαλούσαν Νόμιο, Αρισταίο και

Αγρέα. Αυτός, τώρα, έμαθε από τις Νύμφες πώς πήζει το

γάλα και πώς γίνονται τα μελίσσια, καθώς και πώς καλλιεργούνται

οι ελιές, και πρώτος τα δίδαξε στους ανθρώπους.

Λόγω της χρησιμότητας τούτων των ανακαλύψεων,

οι άνθρωποι που ευεργετήθηκαν τίμησαν τον Αρισταίο

αποδίδοντας του θεϊκές τιμές, όπως ακριβώς έγινε και με

τον Διόνυσο. Μετά από αυτά, λένε πως πήγε στη Βοιωτία

και παντρεύτηκε την κόρη του Κάδμου την Αυτονόη, από

την οποία γεννήθηκε, λένε, ο Ακτέωνας, που σύμφωνα με

τους μύθους, κατασπαράχτηκε από τα ίδια του τα σκυλιά

… τὸν δ' Ἀρισταῖόν φασι

μετὰ τὴν Ἀκτέωνος τελευτὴν ἐλθεῖν εἰς τὸ χρηστή-

ριον τοῦ πατρός, καὶ τὸν Ἀπόλλω προειπεῖν αὐτῷ

τὴν εἰς Κέων νῆσον μετάβασιν ἐσομένην αὐτοῦ καὶ

τὰς ἐσομένας παρὰ τοῖς Κείοις τιμάς. τὸν δὲ πλεῦ-

σαι μὲν εἰς τὴν νῆσον ταύτην, λοιμοῦ δὲ τὴν Ἑλ-

λάδα κατασχόντος ποιήσασθαι τὴν θυσίαν ὑπὲρ

ἁπάντων τῶν Ἑλλήνων. γενομένης δὲ τῆς θυσίας

κατὰ τὴν τοῦ σειρίου ἄστρου ἐπιτολήν, καθ' ἣν

συνέβαινε πνεῖν τοὺς ἐτησίας, λῆξαι τὰς λοιμικὰς

νόσους. τοῦτο δ' ἄν τις συλλογιζόμενος εἰκότως

θαυμάσαι τὸ τῆς περιπετείας ἴδιον· ὁ γὰρ ὑπὸ τῶν

κυνῶν ἰδὼν τὸν υἱὸν τετελευτηκότα, οὗτος τῶν

κατὰ τὸν οὐρανὸν ἄστρων τὸ τὴν αὐτὴν ἔχον προς-

ηγορίαν καὶ φθείρειν νομιζόμενον τοὺς ἀνθρώπους

ἔπαυσε, καὶ τοῖς ἄλλοις αἴτιος ἐγένετο τῆς σωτηρίας.

λέγουσι δὲ τὸν Ἀρισταῖον ἐκγόνους ἐν τῇ Κέῳ κατα-

λιπόντα, καὶ μετὰ ταῦτα εἰς τὴν Λιβύην ἐπανελ-

θόντα, ἀπὸ τῆς μητρὸς Νύμφης τὴν ἀναγωγὴν

ποιησάμενον εἰς τὴν Σαρδὼ νῆσον καταπλεῦσαι.

ἐν δὲ ταύτῃ κατοικήσαντα, καὶ τὴν νῆσον διὰ τὸ

κάλλος στέρξαντα, φυτεῦσαί τε αὐτὴν καὶ τὸ πρό-  

τερον ἐξηγριωμένην ἡμερῶσαι. γεννῆσαι δ' ἐν αὐτῇ

δύο παῖδας, Χάρμον καὶ Καλλίκαρπον. μετὰ δὲ

ταῦτα ἄλλας τε νήσους ἐπελθεῖν καὶ κατὰ τὴν Σι-

κελίαν διατρῖψαί τινα χρόνον, διὰ δὲ τὴν ἀφθονίαν

τῶν ἐν τῇ νήσῳ καρπῶν καὶ τὸ πλῆθος τῶν ἐν

αὐτῇ βοσκομένων κτηνῶν φιλοτιμηθῆναι τοῖς ἐγχω-

ρίοις ἐνδείξασθαι τὰς ἰδίας εὐεργεσίας. διὸ καὶ

παρὰ τοῖς κατὰ τὴν Σικελίαν οἰκοῦσι διαφερόντως

φασὶ τιμηθῆναι τὸν Ἀρισταῖον ὡς θεόν, καὶ μάλισθ'

ὑπὸ τῶν συγκομιζόντων τὸν τῆς ἐλαίας καρπόν.

τὸ δὲ τελευταῖον μυθολογοῦσιν αὐτὸν εἰς Θρᾴκην

παραβαλόντα πρὸς Διόνυσον μετασχεῖν τῶν ὀργίων,

καὶ συνδιατρίψαντα τῷ θεῷ πολλὰ μαθεῖν παρ'

αὐτοῦ τῶν χρησίμων· περὶ δὲ τὸ ὄρος τὸ καλού-

μενον Αἷμον οἰκήσαντά τινα χρόνον ἄφαντον γενέ-

σθαι, καὶ τυχεῖν ἀθανάτων τιμῶν οὐ μόνον ἐνταῦθα

παρὰ τοῖς βαρβάροις, ἀλλὰ καὶ παρὰ τοῖς Ἕλλησι.

Μετά τον θάνατο του Ακτέωνα, λένε πως ο Αρισταίος

πήγε στο μαντείο του πατέρα του και πως ο Απόλλωνας

του προφήτεψε τη μετάβαση του στη νήσο Κέα και

τις τιμές που θα δεχτεί εκεί από τους κατοίκους της.

Εκείνος πήγε, λοιπόν, στο νησί κι επειδή είχε πέσει λοιμός

στην Ελλάδα, έκανε θυσία υπέρ όλων των Ελλήνων. Καθώς

η θυσία προσφέρθηκε την εποχή της ανατολής του Σείριου,

οπότε συμβαίνει να φυσάνε τα μελτέμια, πέρασε το λοιμώδες

νόσημα. Αυτό και μόνο να συλλογιστεί κανείς, φυσικό

είναι να εκπλαγεί με την απροσδόκητη τροπή της τύχης

γιατί εκείνος που είδε τον γιο του να κατασπαράζεται από

σκυλιά, ο ίδιος έθεσε τέρμα στην επίδραση εκείνου του

άστρου του ουρανού που έχει το ίδιο όνομα- ο Σείριος

ανήκει στον αστερισμό του Κυνός -  και πιστεύουν

πως φέρνει τον θάνατο στους ανθρώπους, κι έγινε η αιτία να

σωθούν οι άλλοι- εκτός του υιού του . Λένε, επίσης, πως ο Αρισταίος άφησε απογόνους στην Κέα, ενώ στη συνέχεια που επέστρεψε στη

Λιβύη, απ' όπου αναχώρησε οδηγούμενος στο ταξίδι από

τη Νύμφη μητέρα του, έφτασε στη νήσο Σαρδηνία. Εκεί

εγκαταστάθηκε και καθώς τον κέρδισε με την ομορφιά του,

φύτεψε και καλλιέργησε το μέχρι τότε άγριο νησί εξημερώνοντας

το. Μάλιστα, σ' αυτό το νησί γέννησε δυο παιδιά,

τον Χάρμο και τον Καλλίκαρπο. Στη συνέχεια, επισκέφτηκε

κι άλλα νησιά κι έμεινε αρκετό καιρό στη Σικελία, όπου

λόγω της αφθονίας των καρπών του νησιού και της πλη-

θώρας των κοπαδιών που έβοσκαν εκεί, θέλησε να δείξει

στους κατοίκους τα ευεργετήματα των ανακαλύψεων του.

Γι αυτό και ο Αρισταίος, λένε, τιμήθηκε με λαμπρότητα

ως θεός από τους κατοίκους της Σικελίας και κυρίως από

τους ελαιοπαραγωγούς. Τέλος, σύμφωνα με τους μυθογρά-

φους, επισκέφτηκε τη Θράκη για να λάβει μέρος στις

οργιαστικές τελετές του Διονύσου και μένοντας μαζί με

τον θεό αποκόμισε από αυτόν πολλές χρήσιμες γνώσεις-

αφού έμεινε αρκετό καιρό κοντά στο όρος που ονομάζεται

Αίμος, έγινε άφαντος και τιμήθηκε με τιμές αθάνατες όχι

μόνο από τους βαρβάρους εκείνης της περιοχής αλλά και

από τους Έλληνες.

Testis Sopater (Phot. bibl. cod. 161).

     Schol. in Theocrit. id. 5, 53 (p. 194 Ahrens) stasî

(d kratÁra mšgan leuko‹o g£laktoj ta‹j nÚmfaij, stasî

d kaˆ ¡dšoj ¥llon ™la…w): p£rison. œlaion ™kt…qhsi ta‹j

nÚmfaij· aátai g¦r ™kqršyasai tÕn 'Arista‹on ™d…daxan t¾n

toà ™la…ou ™rgas…an kaˆ mšlitoj, éj fhsin 'Aristotšlhj.

    

Exc. pol. (Ke…wn) Heraclid. (p. 13, 16 Schn.): 'Ari-

sta‹on dš fasi maqe‹n par¦ mn numfîn t¾n prob£twn

kaˆ boîn ™pist»mhn, par¦ d brisîn t¾n melittourg…an. 

     (Hes.) Etym. M. p. 213, 55 br…sai: nÚmfai oÛtw kaloÚ-

menai, À Óti bl…sai· kaˆ g¦r melissourg…an aátai tÕn 'Ari-

sta‹on ™d…daxan· tropÍ toà l e„j r. À par¦ tÕ brÚein, Ó

™stin ¢nqe‹n, t¾n ™la…an, Âj t¾n ™rgas…an kaˆ aÙt¾n Øpš-

deixan 'Arista…J t¾n di¦ tÁj ¢mbros…aj. À ¢pÕ toà br…xai

kaˆ katakoim…sai aÙtÕn kaˆ katabaukal…sai, Óti ™tiq»noun

aÙtÒn.

      

Ο Αρισταίος σε άλλα κείμενα παρουσιάζετε ως ο διδάξας την επιστήμη της κτηνοτροφίας των προβάτων αλλά και βοδιών.

Είναι αυτός που τους γνώρισε την μελισσουργία όπως την έμαθε από τις Βλίσσες – τις νύμφες δηλαδή του μελισσιού (βλίσσω σημαίνει στραγγίζω, ξεζουμίζω, τρυγώ το μέλι) (από το βρύειν που σημαίνει ανθω/ανθίζω, γεμίζω, βρίθω, είμαι γεμάτος, παράγω αφθόνως, ακμάζω, αναβλύζω, πηγάζω) για την άνθιση και την καλλιέργεια της ελιάς, την ελαιουργία   

που τα γνώρισε από την  αμβροσία, την τροφή των αρχαίων θεών, που τον τάιζαν οι νύμφες, όταν τον έβαζαν να κοιμηθεί και τον αποκοίμιζαν νανουρίζοντάς τον …

Etymologikon Genuinum

Br‹sai (Arstt. fr. 511 Rose)· nÚmfai oÛtwj kaloÚ-

menai, À Óti bl‹sa… tinej oâsai, par¦ tÕ bl…sai· kaˆ g¦r melissour-

g…an aâtai tÕn 'Arista‹on ™d…daxan· tropÍ d toà l e„j tÕ r Br‹-

sai. À par¦ tÕ brÚein e„sˆn e„rhmšnai, Ó ™stin ¢nqe‹n t¾n ™la…an,

Ãj t¾n ™rgas…an kaˆ aÙt¾n Øpšdeixan 'Arista…J, t¾n di¦ tÁj ¢m-

bros…aj. À ¢pÕ toà br…xai kaˆ katakoim…sai aÙtÕn kaˆ katabauka-

l…sai, Óte ™tiq»noun aÙtÒn

AB, Sym. 213, EM 327. *Orio?

     Brisa‹oj· oÛtwj Ð DiÒnusoj· kaˆ ™¦n mn di¦ toà i

gr£fetai par¦ tÕ br‹sai ™st…n, oŒon ÐrmhtikÒj, ™¦n d di¦ toà h,

¢p' ¥kraj LesbiakÁj Br»shj, Âj mšmnhtai 'Androt…wn (FGH 324

f 56), Óti tÕ ƒerÕn toà qeoà ™n tÍ Br»sV fhsˆn ƒdràsqai ØpÕ

M£karoj AB, EM 329. *Orio? 

Βρισαίος ή Βρισεύς θεωρείτε ότι είναι και το επίθετο ή το προσωνύμιο του Διονύσου.

Υπάρχει δε και ιερό του στην Βρήση της Λέσβου.

Sym. 214, EM 332. *Orio?

     BrisÍdej· e‡rhtai e„j tÕ NhrÍdej (Et. gen. n s. v.)

Κατά μία δεύτερη εκδοχή ο Αρισταίος θεωρείται γιος του κένταυρου Χείρωνα - γιου του Κρόνου και της Ωκεανίδας Φιλύρας, που ανήκει δηλαδή στην ίδια γενιά με τον Δία. Αφού  μεγάλωσε, ο Αρισταίος πήγε στη Θήβα της Βοιωτίας, όπου έμαθε από τον Χείρωνα και τις μούσες/νύμφες τις τέχνες της θεραπείας και της προφητείας. Σύμφωνα με ορισμένες δηλώσεις παντρεύτηκε την Αυτονόη, την κόρη του Κάδμου, η οποία του γέννησε αρκετούς γιους, το Χάρμο

Εκεί λοιπόν στο Πήλιο θα σκοτώσει ένα βουνίσιο ελάφι και από την λαβωματιά που κατάφερε στις σάρκες του – λέγετε – ότι ξεπήδησε το πρώτο σμάρι μελισσών. Αφού  μεγάλωσε, ο Αρισταίος πήγε στη Θήβα της Βοιωτίας, όπου έμαθε από τον Χείρωνα και τις μούσες τις τέχνες της θεραπείας και της προφητείας. Σύμφωνα με ορισμένες δηλώσεις παντρεύτηκε την Αυτονόη, την κόρη του Κάδμου, η οποία του γέννησε αρκετούς γιους, το Χάρμο

Για τον Αρισταίο άλλες εκδοχές μιλούν για την γενεαλογία του και τον συνδέουν με τον υιό του  Κάρυστου, άλλοι με τον υιό του Χείρωνα και άλλοι ότι είναι υιός του Ουρανού και της Γής αλλα και με τον Κυρήνη. Ως υιό του Χείρωνα αναφέρουν δε και τον υιό του Αρισταίου, τον Ακταίωνα…

Scholia In Apollonium Rhodium, Scholia in Apollonii Rhodii Argonautica (scholia vetera)
Page 169, line 5

τινὲς δʹ Ἀρισταίους γενεαλογοῦσιν, ὡς καὶ Βακχυλίδης (fg 62 B. III

587 = 45 Blass – Snell)· τὸν μὲν Καρύστου, ἄλλον δὲ Χείρωνος, ἄλλον

δὲ Γῆς καὶ Οὐρανοῦ, καὶ τὸν Κυρήνης.

 Οι νύμφες δίνουν δύο ακόμα ονόματα στον Αρισταίο και τον ονομάζουν συγχρόνως και  Νόμιον αλλά και Αγρέα.

Ας επικεντρωθούμε συνοπτικά στον Αγρέα για να αναφέρω ότι είναι :

το Aγραίος σημαίνει τον "κυνηγό" αλλά με την έννοια όχι μόνο του κυνηγού αλλά και του θηρευτή – όπου θηρεύω σημαίνει το κυνηγώ, επιδιώκω κάτι με επιμονή. Υπήρχε ναός του στα Μέγαρα (Παυσανίας Α' 41.3,6). Το Αγρεύς απαντάτε σε θεσσαλικές επιγραφές …

το Αγρέτης (προστάτης των αγρών): Βρέθηκε σε επιγραφές της Χίου. Η λέξη κατά τον Ησύχιο σημαίνει και "ηγεμών".

Suda, Lexicon
Alphabetic letter alpha, entry 348, line 1

<Ἀγρεύς:> ὁ ἐπὶ τῆς θήρας

Etymologicum Magnum, Etymologicum magnum
Kallierges page 13, line 20

 <Ἄγρα>: Δήμητρος ἱερὸν λέγεται. Καὶ ἡ θήρα.Λέγονται δὲ πληθυντικῶς καὶ οἱ τόποι.

….

 <Ἄγρει>: Ἀντὶ τοῦ ἄγε· ἢ λάβε καὶ φέρε.

 <Ἀγρεύς>: Ὁ ἥρως· εἴρηται παρὰ τὸ ἐν ἀγρῷ

γεγεννῆσθαι. Ἀπὸ γὰρ Κυρήνης καὶ Ἀπόλλωνος ἦν

Ως προσωνύμιο Αγρεύς δίδεται και στον πατέρα του Αρισταίου Απόλλωνα,- μερικά από τα γνωστά του επίθετα του είναι τα Αγραίος, Αγρέτης, Αγρεύς, Αγρευτής, Άγριος. To προσωνύμιο Αγρεύς δίνεται επίσης στον Βάκχο, στον Ποσειδώνα αλλά και στον Πάνα…
Αγρεύς -Προσωνύμιο του Απόλλωνα σχετικό προς το κυνήγι (άγρα). Επώνυμο επίσης και του Αρισταίου, γιου του Απόλλωνα, του Βάκχου και του Ποσειδώνα. Στην Αττική, Α. ονομαζόταν o Παν, ως θεός των αγρών.

ἀγρεύς ( έως), ο (Α) ο κυνηγός, και ως επίθετο… …   Dictionary of Greek
Παναγρεύς — παναγρεύς, έως, ὁ (Α) αυτός που συλλαμβάνει κατά την άγρα οτιδήποτε, αυτός που αγρεύει τα πάντα, πανάγρετος*. [ΕΤΥΜΟΛ. < παν * + ἀγρεύς (< ἄγρα «κυνήγι»)]

Scholia In Apollonium Rhodium, Scholia in Apollonii Rhodii Argonautica (scholia vetera) Page 169, line 24

h <Ἀγρέα καὶ Νόμιον>: <Ἀγρέα μέν,> ὅτι ἐν ἀγρῷ ἐμίγη τῇ  

μητρὶ αὐτοῦ ὁ Ἀπόλλων· Νόμιον δέ, ὅτι νεμούσῃ τῇ μητρὶ ἐμίγη, οἱ δέ,

ὅτι τὴν κατὰ τοὺς ἀγροὺς θεραπείαν τοῖς νομεῦσιν εἰσηγήσατο.

i <μακραίωνα>: πολυχρόνιον. L^g(P)

k <καὶ ἀγρότιν>: ὅτι φιλοκύνηγος ἦν. ἱστορεῖται γὰρ καὶ ἐν τῇ

170.5

Λιβύῃ βασιλεύοντος Εὐρυπύλου χειρώσασθαι λέοντα.

l <<ἀεξηθέντι>:> αὐξήσαντι. L

Περισσότερα περί Αγρέα στο «Διὸς Ἰδαίου μύστηςγενόμην καὶ νυκτιπόλου Ζαγρέως βροντάς»

Eustathius Philol., Scr. Eccl., Commentarii ad Homeri Iliadem
Volume 1, page 59, line 26

καὶ ὅλως εἰπεῖν,

νόμιον ἔχοντες οἱ Ἕλληνες τὸν Ἀπόλλωνα καὶ ζῳοτρόφον πάντων ἐκείνῳ τῶν

τοιούτων ἀπήρχοντο. Ὅτι τὸ «τόδε μοι κρήηνον ἐέλδωρ» ἱκετεύων ἄν τις εἴπῃ

καὶ εἰσακουσθῆναι ζητῶν. δηλοῖ δὲ ὅτι «τόδε μοι τέλεσον τὸ ἐπιθύμημα».

Το επίθετο Νόμιος που δηλώνει αυτόν τον της βόσκησης ή των βοσκών, τον ποιμενικό, αλλά συγχρόνως τον δίκαιο, τον νόμιμον και τον έννομο. Δίνεται όχι μόνο στον Αριστέα αλλά και τους Βάκχο, Διόνυσο, Απόλλωνα, Δία και Ερμή

Hesychius Lexicogr., Lexicon (Α – Ο)
Alphabetic letter nu, entry 639, line 1

<νομεῖς>· βασιλεῖς. ἡγεμόνες. καὶ τῶν πλοίων τὰ ἐγκοίλια (Hdt.

 1, 194,2). καὶ σχοῖνοι ἀρμένων

<νομεύς>· ποιμήν. ὁ μεριζόμενος, ἢ μέρος ληψόμενος  

<νομή>· διαίρεσις, μερισμός, νέμησις

*<νομῆες>· ποιμένες (Σ 525) ASvgn

<νομή>· *τροφή (A), βοσκή Avg. †ποινή. μερὶς ὕδατος

*<νόμιον>· δίκαιον ASgn

*<νομόν>· νομήν (Eur. Rhes. 477) A

*<νόμος>· θεσμός, συνήθεια ASvg. νομή A. τόπος. καὶ λόγος Ag.

 [καὶ ὁ ποιητὴς τῶν καθ' ἡμᾶς νόμων]

<νόμος>· ὁ ποιητὴς τὸν καθ' ἡμᾶς νόμον οὐκ οἶδε· θέμιστας δὲ

 καὶ εὐνομίας λέγει· ἀπὸ τῆς νεμήσεως· [ὁ] ‘ἀνθρώπων ὕβριν

 τε καὶ εὐνομίαν’ (ρ 487)

“<νόμος ὁ πάντων βασιλεύς>“ (Pind. fr. 169,1)· κατὰ τὴν

 φύσιν ... (Plat. Gorg. 484 b, 488 b)

*<νομῷ>· τῇ νομῇ (Β 475) An

Scholia In Apollonium Rhodium, Scholia in Apollonii Rhodii Argonautica (scholia vetera)
Page 50, line 4
578 <νόμιον μέλ<ος>:> ποιμενικόν, παρὰ τοὺς νομέας.

Το Νόμιος εκ του νομεύς θεωρείτε και ο βοσκός, ο ποιμένας, ο τροφός, ο διοικητής, ο μεριστής, εκ της νομής δηλ. της βοσκής, του λιβαδιού και της μοιρασιάς, της τροφής, της διανομής αλλά και της διανομής κληρονομίας με δίκαιο τρόπο.

Ας θυμηθούμε και το «Εγω ειμί ο ποιμήν ο καλός…» και την παραβολή του χαμένου (απολωλός) προβάτου …

Νομεύς ο Δίας ο ποιμένας, αλλά χρησιμοποιείτε και ως επίθετο των  βασιλέων και των ηγεμόνων.

Scholia In Apollonium Rhodium, Scholia in Apollonii Rhodii Argonautica (scholia vetera) Page 169, line 24

h <Ἀγρέα καὶ Νόμιον>: <Ἀγρέα μέν,> ὅτι ἐν ἀγρῷ ἐμίγη τῇ  

μητρὶ αὐτοῦ ὁ Ἀπόλλων· Νόμιον δέ, ὅτι νεμούσῃ τῇ μητρὶ ἐμίγη, οἱ δέ,

ὅτι τὴν κατὰ τοὺς ἀγροὺς θεραπείαν τοῖς νομεῦσιν εἰσηγήσατο.

Αγρέα τον ονομάζουν γιατί σε αγρό έσμιξε με την μητέρα του ο Απόλλων και νόμιον γιατί  από την μητέρα του καρπώθηκε με το σμίξιμό της με τον θεό και  για τον σεβασμό και την λατρεία της διδασκαλίας και της φροντίδας των αγρών …

DEGQ <ἁγνὸν Ἀπόλλωνα:> τὸν Ἀρισταῖόν τινες Ἀπόλ-

λωνα, τινὲς δὲ καὶ Ἀγρέα. ἔστι δὲ τοῦ μέλιτος εὑρετὴς, ὃ δὴ BDEGQ

τῆς ἀθανασίας δέκατον μέρος ᾠήθησαν εἶναι. 115^bB

P 9.115a.1

BDEGQ <Ἀγρέα καὶ Νόμιον:> ἰστέον ὅτι τὸν Ἀρισταῖον

διὰ τὸ τὴν κτηνοτροφίαν καὶ κυνηγεσίαν εὑρηκέναι Ἀγρέα

καὶ Νόμιον, Δία καὶ Ἀπόλλωνα προσηγόρευον. 112B

φαίνεται δὲ, ὅτι καὶ τὴν ἐλαιουργίαν καὶ μελιτουργίαν

πρῶτος ἐπινενόηκεν Ἀρισταῖος.

Scholia In Sophoclem, Scholia in Sophoclem (scholia vetera)
Play El, verse 6, line 11

 λυκοκτόνον δὲ τὸν Ἀπόλλωνα οἱ μὲν
διὰ τὸ νόμιον εἶναι <καὶ τὴν τῶν βοσκημάτων φυλακὴν ποιούμενον>

Pausanias Perieg., Graeciae descriptio
Book 8, chapter 2, section 4, line 8

οἱ γὰρ δὴ τότε ἄνθρωποι ξένοι καὶ ὁμοτράπεζοι θεοῖς

ἦσαν ὑπὸ δικαιοσύνης καὶ εὐσεβείας, καί σφισιν ἐναρ-

γῶς ἀπήντα παρὰ τῶν θεῶν τιμή τε οὖσιν ἀγαθοῖς

καὶ ἀδικήσασιν ὡσαύτως ἡ ὀργή, ἐπεί τοι καὶ θεοὶ

τότε ἐγίνοντο ἐξ ἀνθρώπων, οἳ γέρα καὶ ἐς τόδε ἔτι

ἔχουσιν ὡς Ἀρισταῖος καὶ Βριτόμαρτις ἡ Κρητικὴ καὶ

Ἡρακλῆς ὁ Ἀλκμήνης καὶ Ἀμφιάραος ὁ Ὀικλέους, ἐπὶ

δὲ αὐτοῖς Πολυδεύκης τε καὶ Κάστωρ. οὕτω πείθοιτο

ἄν τις καὶ Λυκάονα θηρίον καὶ τὴν Ταντάλου Νιόβην

γενέσθαι λίθον. ἐπ' ἐμοῦ δὲ – κακία γὰρ δὴ ἐπὶ

πλεῖστον ηὔξετο καὶ γῆν τε ἐπενέμετο πᾶσαν καὶ πόλεις

πάσας – οὔτε θεὸς ἐγίνετο οὐδεὶς ἔτι ἐξ ἀνθρώπου…

…οι άνθρωποι της εποχής εκείνης είχαν δεσμούς ξενίας με τους θεούς, και ομοτράπεζοι των θεών γίνονταν ως δίκαιοι και ευσεβείς∙ μπορούσαν λοιπόν φανερά να τιμούνται από τους θεούς, αν ήταν καλοί, καθώς και φανερά να υφίστανται την οργή τους, αν έπεφταν σε παραπτώματα∙ μερικοί και θεοί γίνονταν τότε από άνθρωποι, τιμώμενοι με λατρεία ως τώρα, όπως ο Αρισταίος και η Κρητικιά Βριτόμαρτις και ο Ηρακλής ο γιος της Αλκμήνης και ο Αμφιάραος, ο γιος του Οικλή, κι ακόμα ο Πολυδεύκης και ο Κάστωρ.

[5] Κατ’ αναλογία μπορεί να δεχτεί κανείς πως και ο Λυκάων έγινε θηρίο και η Νιόβη, η κόρη του Ταντάλου, απολιθώθηκε. Επί των ημερών μου όμως που η κακία έχει πλεονάσει και έχει κυριαρχήσει σε κάθε τόπο και πόλη κανείς πια δεν γίνεται θεός από άνθρωπος, εκτός μόνο «ψιλώ ονόματι» εκείνοι που οι άνθρωποι θέλουν να τους κολακέψουν για τη δύναμή τους∙ η οργή των θεών κατά των αδίκων παραμένει επί πολύ, και όταν εκείνοι φύγουν ακόμα από τη ζωή.

συνεχίζετε…

Τα δάκρυα του θεού Ρα

Οι άγριες ή οικόσιτες μέλισσες (Apis mellifera) εκτιμήθηκαν για το μέλι τους, το κύριο γλυκαντικό για πολλά τρόφιμα. Οι αρχαίες Αιγυπτιακές μέλισσες μπορεί να ήταν περισσότερες επιθετικές από την ιταλική μέλισσα, η οποία έχει γίνει η κυρίαρχη στη σύγχρονη εποχή. 

 Η γεωργική, διατροφική και φαρμακευτική αξία της μέλισσας καθώς το μέλι της ήταν γνωστό  στην Αίγυπτο από την προ-δυναστική περίοδο. Στα προηγούμενα κειμενα έδωσα αναφορές που επιβεβαιώνουν τη σημασία των μελισσών στην αιγυπτιακή μυθολογία, μια μυθολογία που περιέχει αμέτρητες αναφορές στη μέλισσα· συμπεριλαμβανομένης της πεποίθησης ότι οι μέλισσες ήταν τα δάκρυα του θεού Ηλίου ή θεού του Αννού ή της Ηλιούπολης, του θεού που γνωρίζουμε με το όνομα Ρα σε μαγικό πάπυρο υπάρχει η παρακάτω αναφορά :

"Ο Θεός Re έκλαψε και τα δάκρυα από τα μάτια του έπεσαν στο έδαφος και μετατράπηκαν σε μέλισσα. Η μέλισσα έκανε την κηρήθρα της και ασχολήθηκε με τα λουλούδια κάθε φυτού και έτσι έγινε το κερί και το μέλι επίσης από τα δάκρυα του Ρα»

Ηλιογέννητη η μέλισσα και τα προϊόντα της αποτελούν δώρο του Ήλιου – Θεού Ρα

Σε πολλούς ναούς της Αιγύπτου, όπως στους πυλώνες του Καρνάκ, σε οβελίσκους του Λούξορ, στον Ναό της Σαϊδος, αλλά και σε αιγυπτιακούς τύμβους κλπ οι μέλισσες – τα ιερογλυφικά της μέλισσας και οι απεικονίσεις του είναι εμφανείς …και στολίζουν τα τέμπλα αλλά και τους πυλώνες τους.

Στους ίδιους ναούς υπήρχε  ταυτόχρονα και παραγωγή μελιού για να ικανοποιήσουν την επιθυμία και την ζήτηση των θεών για τις προσφορές μελιού. Το μέλι θεωρείτε ιερή τροφή και συνδέεται με το νέκταρ των θεών. Έχει εκτιμηθεί η διατροφική αλλά και η ιατρική του αξία, πόσο μάλλον στις μέρες μας,  ενώ στην Αίγυπτο ήταν γνωστή και η Απιθεραπεία -Μελισσσοθεραπεία (apis η λατινική ονομασία της Μέλισσας).

Η δε μελισσοκομία ήταν γνωστή εδώ και χιλιάδες χρόνια και πραγματοποιείται ακόμα και σήμερα με τις ίδιες πάνω κάτω μεθόδους για την συλλογή του μελιού και του κεριού. Το μέλι που έχει υποστεί επεξεργασία με τον παραδοσιακό τρόπο μένει αναλλοίωτο και  μπορεί να διατηρηθεί για χρόνια.

Το μέλι αναφέρετε συχνά στην παραδοσιακή ιατρική ενώ αποτελεί και ένα από τα βασικά συστατικά του αιγυπτιακού κρασιού και αλλά και στην δημιουργία μπύρας. Αυτό συνέδεσε την μπύρα  με το εμπόριο, καθώς η μπύρα χρησιμοποιούνταν συχνά και ως μορφή μισθού.

 Στην πραγματικότητα, έφταναν στο σημείο να δίνονται και  υποσχέσεις για γλυκειά ζωή γεμάτη μέλι, από σύζυγο σε σύζυγο, καθώς τέτοιου είδους υποσχέσεις  περιλαμβάνονταν ακόμα και στους γάμους που δέσμευαν ακόμη και τον Φαραώ.

 Και στις μέρες μας έχει διατηρηθεί η ευχή του «ανθόσπαρτου βίου» του βίου που ομοιάζει στην ζωή της μέλισσας, ανάμεσα στα άνθη, αλλά  και ο «μήνας του μέλιτος» μήνας που φέρει την γλύκα του μελιού..

Η λέξη Pharaoh ή φαραώ – ως τίτλος – του ηγεμόνα της Αιγύπτου, από την πρώτη δυναστεία (3150 π.Χ.) ίσως αποτελεί μια περσική παραφθορά απ' τον καιρό της περσικής κατοχής της λέξεως Παραώ, προέρχεται απ' την παλαιότερη αιγυπτιακή φράση = «Περ Άα» = Υψηλή Πύλη. 

Συγχρόνως χρησιμοποιούνται άλλοι δύο τίτλοι, ο τίτλος του Ώρου (Horus), τον τίτλο του  Sedge and Bee ( nswt-bjtj ) (αυτός που ανήκει στο καλάμι και την μέλισσα) δηλ. ο βασιλιάς –κατ΄ ουσίαν -   και τον τίτλο των  Two Ladies ( nbtj ) Δύο κυριών –Αυτού δηλ. που προστατεύετε από τις δύο θεοτήτες της Άνω και κάτω Αιγύπτου.

Το Καλάμι (κατ΄αλλους το άνθος και μάλιστα κρίνος !!! ) αντιπροσωπεύει και δίνει το στίγμα  της Άνω Αιγύπτου και η Μέλισσα δηλώνει την χώρα της Κάτω Αιγύπτου.

Ενώ ο τίτλος των δύο Κυριών δίνεται στον ηγεμόνα-βασιλέα που προστατεύεται από τις δύο  θεότητες Wadjet (Βουτώ) και Nekhbet ,  τις δύο θεότητες που προστάτευαν τους αρχαίους Αιγυπτίους και λατρεύονταν από όλους μετά την ενοποίηση των δύο μερών της, Άνω και Κάτω Αίγυπτο  (Βασιλιά του Βορρά)

Ο τίτλος αυτός της Υψηλής Πύλης (Babiali)  κληρονομήθηκε και χρησιμοποιήθηκε και από τον σουλτάνο, δηλ. ο βασιλεύς = εσσήν = μελέκ των Τούρκων.

Η μελισσοκομία ασκούνταν στην Αίγυπτο για χιλιάδες χρόνια (πριν το 3000 π.Χ.) Το κύριο κέντρο της μελισσοκομίας ήταν η Κάτω Αίγυπτος με τα εκτενή καλλιεργούμενα εδάφη της, όπου η μέλισσα επιλέχθηκε ως σύμβολο της χώρας. Ενώ το μέλι θεωρήθηκε σύμβολο αθανασίας  και αναγέννησης.

 Μικρές κυψέλες από πηλό καθώς και ιερογλυφικά με μέλισσες και κυψέλες βρέθηκαν στην πλευρά του τύμβου του Βασιλιά Τut ( Τουταχναμών ) που περιείχε αρχικά μέλι καθώς και εντός του. Οι παλαιότερες εικόνες μελισσοκόμων εν δράσει προέρχονται από το Παλιό Βασίλειο στον ναό του Ήλιου του Niuserre (στο Abu Ghurab περίπου 10 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Καΐρου) όπου εμφανίζονται σε τοιχογραφίες μελισσοκόμοι που με τον καπνό απομακρύνουν τις μέλισσες για να εξάγουν με τις χτένες τους το μέλι από τις κυψέλες.

 Ο Μελισσοκόμος δεν χρειάζεται να κάνει το παραμικρό. Οι μέλισσες αναλαμβάνουν τα πάντα. Φροντίζουν για την τροφή τους, μεγαλώνουν μόνες τους τα νέα τους μέλη, καθαρίζουν σχολαστικά την κυψέλη, αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τους εχθρούς τους, και θ΄ αναζητήσουν νέα κυψέλη, αν η κοινότητά τους μεγαλώσει…

Για το μόνο που πρέπει να φροντίσει – ο μελισσοκόμος – είναι να λάβει κάποια μέτρα αυτοπροστασίας όταν θα θελήσει να μαζέψει το μέλι και το κερί …

Οι κυψέλες τότε ήταν κυλινδρικές – συνήθως από πηλό ή άργιλο και στοιβαγμένες πολλές φορές η μία πάνω στην άλλη σε σειρές. Πολλές φορές λειτουργούσαν και ως μόνωση έναντι της θερμότητας της περιοχής …

Πριν γίνει γνωστή η κυψέλη και η μελισσοκομία και οι πήλινες κυψέλες τα μελίσσια βρίσκονταν μέσα σε σχισμάδες βράχων ή ιερά σπήλαια και σε κουφάλες δέντρων…

Ο άνθρωπος θέλοντας να παράγει περισσότερες ποσότητες μελιού και κεριού τις τοποθετεί σιγά σιγά σε ειδικές κατασκευές – κυψέλες από πηλό ή άργιλο…

Μεγάλη είναι και η εξοικείωση της μέλισσας με την βελανιδιά.

Χαρακτηριστικό το κείμενο του Ησιόδου στο «’Eργα και ημέραι» στίχοι  232-233

οὔρεσι δὲ δρῦς
 ἄκρη μέν τε φέρει βαλάνους, μέσση δὲ μελίσσας

Στα όρη η δρύς (βελανιδιά) στην άκρη των κλαδιών της έχει βάλανους (βαλανίδια –καρπούς) και μέσα –στον κορμό της έχει μέλισσες…

Αν δεν έχει η μέλισσα στη διάθεσή της ούτε σπήλαιο ούτε κουφάλα δέντρου, λέγετε ότι θα χρησιμοποιήσει το κουφάρι οποιουδήποτε μεγάλου ζώου- αν και στην πραγματικότητα οι μέλισσες μισούν τα ψοφίμια. Βέβαια η συγκεκριμένη τεχνική ως τρόπος δημιουργίας νέου μελισσιού ήταν γνωστή ως βουγονία, και παρέμεινε ως γνωστή, μέσα από κείμενα, μέχρι τον μεσαίωνα. Αλλά γι αυτήν θα μιλήσουμε αναλυτικά σε κείμενο που θ΄ ακολουθήσει…

Όλα τα παραπάνω καθιστούν τη μέλισσα -στα κείμενα - συνώνυμη του δημιουργού. Οι μέλισσες είναι αθάνατες, μόνες αυτές μεταξύ των επί γης όντων. Γιατί μόνο οι θεοί είναι αθάνατοι… Η μέλισσα αποτελεί την εξαίρεση στον κανόνα. Δεν χρειάζεται ανανέωση του παραγωγικού κεφαλαίου, ούτε αναπαράγονται – γιατί το ζευγάρωμά τους δεν μπορεί να το δει ο άνθρωπος, και υπάρχει και το εξής αξιοπερίεργο: τα κελιά μέσα στα οποία τοποθετείτε ο γόνος γεμίζονται με τροφή, και ύστερα κατά την όγδοη μέρα, στο στάδιο της ξαπλωμένης λάρβας σφραγίζονται. Σαν τάφοι μοιάζουν τα κελιά, μόνο που αποσφραγίζονται από το ακμαίο νέο άτομο και έτσι βγαίνουν τα νέα μέλη στη ζωή. Έτσι οι τάφοι  αποδεικνύονται ζωοδότες για να ανανεωθεί το μελίσσι και να γεμίσει ο τόπος βουητό και δημιουργικότητα.

Η σύνδεση τους με την αθανασία αποτελεί ένα άλλο χαρακτηριστικό του μελισσιού, καθότι το μελίσσι θεωρείτε ένας υπερ-οργανισμός, του οποίου τα κύτταρά του είναι η ατομικές μέλισσες. Εξ άλλου το μελίσσι θεωρείται παραγωγική μονάδα –εγκαταστημένο σε κυψέλη- και υπό ορισμένες συνθήκες είναι αιώνιο. Κανείς δεν πεθαίνει από γηρατειά. Δυνητικά αθάνατο παραμένει το υγιές μελίσσι. Με την προϋπόθεση ότι δεν θα χαθεί έστω και η τελευταία μέλισσα, ή τελευταία εργάτρια, η οποία χωρίς να ζευγαρώσει,  παράγει θηλυκά άτομα (εργάτριες και κατ΄ επέκταση και βασίλισσες)

Οι αρχικές συνήθεις κατοικίες της μέλισσα συμπίπτουν με την είσοδο στον κάτω κόσμο (κοιλώματα βράχων, ιερά σπήλαια, ) και θεωρούνται άρρηκτα συνδεδεμένες

-αν δεν ενσαρκώνουν τις ψυχές των νεκρών- με την Μέλισσα-ψυχή, ενώ φιλόσοφοι τη συνδέουν με την πίστη για την μετεμψύχωση. Οι μέλισσες αποτελούν έμβλημα της νέας ενσάρκωσης… και της παλιγγενεσίας

Πολύ παλιά υπήρχε και η συνήθεια της διατήρησης του νεκρού σε μέλι, ως αντισηπτικό και χρησιμοποιήθηκε και ως συστατικό για την διαδικασία της μουμιοποίησης. Μπορείτε να δείτε και παλαιότερα κείμενα περί Μελικέρτη-Γλαύκου, περί Γλαύκου όπου ο Γλαύκος πίνωντας μέλι επανήλθε στη ζωή, καθώς και τη σχέση του με την αθανασία κλπ

συνεχίζετε …

Βασιλιάς Μέλισσα

Αφού είδαμε -σε μια συνοπτική αναφορά των προηγούμενων κειμένων - την σύνδεση της Ρέας με τις τροφούς του Διός, τη σύνδεση των ιερειών-μελισσών με τις ιέρειες της Δήμητρας αλλά και της Αρτέμιδος ας περάσουμε σε περισσότερες και πιο ενδιαφέρουσες ιστορίες για την Μέλισσα.

Σε παλαιότερα κείμενα μελετήσαμε την αρσενική πλευρά της μέλισσας – τους Εσσήνες.

Υπενθυμίζω τις αναφορές μέσα από τα κείμενα όπου ο Εσσήνας καθώς και οι Μέλισσες ιέρειες ταυτίζονται με ιερείς/ιέρειες της Αρτέμιδος, της Σελήνης ακόμα δε της Ρέας της Δήμητρας αλλά και της Κυβέλης.

Η ιστορία του Κύψελου μας έδωσε την σύνδεση με την λατρεία της Εφέσιας Αρτέμιδος ως Μέλισσα/Μέλιττα/Μελίτη/Μυλίττα με τους ιερείς Εσσήνες της.

Όπου ο Εσσήνας θεωρείτε ως βασιλιάς των μελισσών και ταυτίζεται με τον Βασιλιάς, τον μονάρχη και τον ιερέα της Εφέσιας Αρτέμιδος…

Ενδεικτικά αναφέρω ότι :

Κηφήν = κηφήνας, αρσενική μέλισσα, οκνηρός, ανίκανος κλπ

Κυβηβάω = μαίνομαι ως ιερέας της Κυβήβης (Κυβέλης)
Κύβηβος = ο διατελών, ο μαινόμενος, κατεχόμενος τη Ρέα ή και άλλω δαιμόνι, δαιμονισμένος
Κυβήβη η Ρέα στην Φρυγία
Κύβελα η Ρέα στη Φρυγία
Κυβηβώ =  κορυβαντώ, καβειριάζομαι / μαίνομαι ενθουσιωδώς
Κυβήβη = η κυψέλη
Κυβιστητήρ = ο τρελός χορευτής, των οργιαστικών λατρευτικών χορών
Κυβέλη = το κοίλον του αυτιού, 
Κυβήβη – Κυβέλη-Κυψέλη  η φρυγική θεότητα που ταυτίστηκε με την Ρέα  
Κυψέλη = κοίλωμα, αγγείο πήλινο, κουτί, σεντούκι, κοίλο του αυτιού, μελισσοκόφινο, κατοικία μελισσών
Κυψελίζω = τυραννώ
Κυψελίς έκκριμα σμηγματογόνων αδένων αυτιού
Κύψελος το πετροχελίδονο…

Οι μυημένοι ιερείς φέρουν το όνομα Εσσήνες και πρέπει να βρίσκονται δίπλα στις Μέλισσες ιέρειες τελώντας κι οι ίδιοι τις θρησκευτικές τους υποχρεώσεις απέναντι στην Θεά. Αν και η θεά που λατρεύουν οι μέλισσες θεωρείται η Εφέσια Αρτέμιδα, έτσι η παρουσία των Εσσήνων στην Έφεσο θεωρείται αναμφισβήτητη. Πέραν του Μεγαβύζου και αργότερα της ιέρειας της Αρτέμιδος, υπήρχε μια ομάδα ανδρών ιερέων, οι εσσήνες, δηλαδή οι κηφήνες, οι οποίοι διαβιούσαν για διάστημα ενός έτους στο χώρο του ιερού, σε πλήρη σεξουαλική αποχή. Οι ιέρειες της Αρτέμιδος ήταν παρθένες, την αγνότητα των οποίων επιτηρούσε, συχνά με αυστηρότατο τρόπο, ο ευνούχος ιερέας. Οι ιέρειες αυτές ονομάζονται συνήθως μέλισσες. Άλλες ομάδες γυναικών ασχολούνταν με την κόσμηση του λατρευτικού αγάλματος της θεάς όπως οι κοσμοφόροι, οι  κοσμήτειραι και οι χρυσοφόροι.

Ίσως οι ιέρειες και οι ιερείς  της Μελισσο-θεάς έγιναν γνωστοί και με άλλα ονόματα κατά την πάροδο των ετών.

Υπενθυμίζω ότι στον «Ύμνο προς τον Δια» ο Καλλιμάχος αποκαλεί τον Δία με την ονομασία του Εσσήνα ως βασιλέα - των ουρανών – ή αντίστοιχα ως βασιλέα των θεών.

 « οὔ σε θεῶν ἐσσῆνα πάλοι θέσαν, ἔργα δὲ χειρῶν…»

«Μα εσένα δε σε βάλανε των «Ουρανίων» βασιλιά με κλήρο, έγινες με τα έργα των χεριών σου»

Ο Εσσήνας λοιπον ταυτίζεται με τον Βασιλέα, στα αντίστοιχα κείμενα

Etymologicum Magnum, Etymologicum magnum
Kallierges page 383, line 27

 <Ἐσσήν>: Ὁ βασιλεὺς, ὡς παρὰ Καλλιμάχῳ,

 <Ἐσσήν>: Ὁ βασιλεὺς κατὰ Ἐφεσίους· ἀπὸ  

μεταφορᾶς τοῦ μελισσῶν βασιλέως,

Ἢ ὁ οἰκιστὴς, παρὰ τὸ ἕσσαι

καὶ ἱδρῦσαι. Ὅθεν Ὅμηρος,

Ἢ ὁ ἡσσῶν καὶ ἥττονας ποιῶν τοὺς ὑπ' αὐτοῦ ἀρχο-

μένους.

 Pseudo-Zonaras Lexicogr., Lexicon
Alphabetic letter epsilon, page 877, line 19

<ἐσσήν>· βασιλεύς. ἡγεμών

<ἐσσήτιοι>· μάντεις  

 Suda, Lexicon
Alphabetic letter epsilon, entry 3131, line 1

<Ἐσσήν:> βασιλεύς· κυρίως τῶν μελισσῶν. <Ἐσσῆνος,> ἡ

γενική.

<Ἐσσηνός:> ὁ πολίτης.

Scholia In Callimachum, Scholia in Hymnos (scholia vetera) (scholia ψ ex archetypo) Hymn 1, scholion 66b, line 1

 ἐσσὴν κυρίως ὁ βασιλεὺς τῶν μελισσῶν, νῦν δὲ ὁ τῶν ἀνδρῶν.

 <<ἐσσῆνα:>> θεόν.

 τὸ κράτος πλησίον ἵδρυσας τοῦ δίφρου.

Ο Εσσήν λοιπόν με έννοιες να τον χαρακτηρίζουν ως τον βασιλιά των μελισσών- πιστεύοντας  παλαιότερα ότι σε κάθε κυψέλη υπήρχε και τη διοικούσε  ένας  αρσενικός  Εσσήνας – αργότερα στη μελισσοκομία θα αποδειχτεί ότι η βασίλισσα είναι θηλυκού γένους -. Εσσήν λοιπόν ο βασιλέας  ή ο οικιστής, ο δημιουργός δηλαδή και ο ιδρυτής πόλεων, ενώ σε κάποια λεξικά ο Εσσήνας ταυτίζεται -με αφορμή τον ύμνο του Καλλιμάχου- και με την έννοια του θείου αλλά και του Θεού.

Η Μέλισσα όμως από ιέρεια θα μεταπηδήσει στην θέση της Θεάς βασίλισσας και θα ταυτίζεται με την ίδια τη Θεά Κυβ/ψελη, με την Δήμητρα και την Αρτέμιδα αλλά και την νέα Σελήνη

Εκτός των άλλων οι  ιέρειες μέλισσες φέρουν και το χάρισμα της μαντείας και της προφητείας.

Σε ακόμα παλιότερα κείμενα είδαμε την σύνδεση του Πέτρου Κηφά ή Κηφέα με  την

κύστη ως καλάθι, κοφίνι, κανίσκι, κάνιστρο κλπ

Ο ΣΙΜΩΝ ΠΕΤΡΟΣ = 1925 = ΚΥΣΤΕΩΣ

(κύστη αλλά και κίστη (λατ. Cista, γερμ. kiste, αγγλ. chest & cist) δηλ. καλάθι, κοφίνι, κανίσκι, κάνιστρο, πανέρι, θήκη, κάμψα, κιβώτιο, ιματιοθήκη, σεντούκι πλεκτό, κουτί, καλάθι με σκέπασμα αλλά και αντίπηξ, κοίτη –λατ. Cubile, κοιτίδιον, κοιτίς, κίστη μικρή δηλ. σκυφάριον (λατ. Cistella)

Καθώς και την σύνδεση του με τον Κηφέα/Καφεύς

και ο εξελληνισμένος τύπος της αραμαϊκής: Κηφάς (διαβάζουμε στον Iωάνν. 1, 42: Σὺ εἶ Σίμων ὁ υἱὸς Ἰωάννου· σὺ κληθήσῃ Κηφᾶς (ὃ ἑρμηνεύεται Πέτρος).

Το όνομα Κηφάς, ή Καφεύς σχετίζεται με τον Κηφέα τον πατέρα της Ανδρομέδας. Ο Ήλιος απ' τους Έλληνες λέγεται και Περσεύς. Ο Περσεύς ήταν γαμπρός του Κηφέως απ' την κόρη του Ανδρομέδα και η Τεγέα, που λεγόταν και Αφειδάντιος κλήρος, ήταν γνωστή και σαν «Καφέως Άστυ», άρα εκεί κατοικούσε αυτός ο Καφεύς (στα Δωρικά) ή Κηφεύς ή Κηφάς (στη γλώσσα του Ευαγγελίου).
 Ο Περσεύς είναι γενάρχης των Περσών ή Κηφήνων, που λέγονταν έτσι απ' τον πεθερό του Περσέως –Κηφεύα ή Κηφά - και κατοικούσαν στην περιοχή, που απ' αυτούς λεγόταν Περσία ή Ιράν και περιελάμβανε τότε όλη τη Μ. Ασία.
Ο Κηφάς είναι ο κύβος (9+9+9=27 ή 8+8+8=24) των γραμμάτων της ελληνικής γλώσσας, αλλά ταυτόχρονα η ΠΕΣΣΑ, λεξαριθμητικά δίδει 486, είναι ισόψηφη με τις έννοιες ΜΕΛΙΣΣΑ και ΠΕΤΡΑ, που είναι ο Πέτρος.

486= ΜΕΛΙΣΣΑ = ΠΕΤΡΑ = ΓΡΑΜΜΑΤΑ = ΑΓΑΛΛΙΑΣΙΣ

Έχουμε δηλαδή την σύνδεση του Πέτρου/Κηφά/Κηφεύα με την Πέτρα αλλά και την Μέλισσα, με τους Εσσήνες (Κηφήνες). 

Ένας Κηφήνας δηλαδή μια αρσενική «Μέλισσα».

Ένας Εσσήνας, ένας βασιλιάς των μελισσών, ένας οικιστής, ο ιδρυτής ο ηγεμόνας μιας πολιτείας, και ένας εν δυνάμει Θεός.

Οι αρχιερείς, δε στα παλαιότερα χρόνια, ήταν και ηγεμόνες-βασιλείς μιας πόλης. Ήταν ο Βασιλεύς-Αρχιερέας και ο Δικαστής,  όπου όλες οι εξουσίες ταυτίζονται και συνυπάρχουν στο πρόσωπο ενός και μόνου ατόμου.

 Ένας νέος Εσσήν – ιερέας της μητέρας Κυβέλης- του κυβικού λίθου – τετραγώνου-  του εννιά, της μαύρης Πέτρας (Κηφάς) Πέτρος, ο οποίος αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο πάνω στον οποίο  είναι κτισμένη η εκκλησία - που εμφανίζεται και θεωρείται και ως ο πρώτος πάπας της Νέας Χριστιανικής εκκλησιάς, της Ρώμης. Περισσότερα εδώ (Κηφάς- Καφεύς -Κηφεύς)

Παρόλο που ο Κηφήν = κηφήνας, είναι η αρσενική μέλισσα, δηλώνει ταυτοχρονα, τον οκνηρό, τον ανίκανο, ακόμα και  ο ίδιος ο Βιργίλιος στην Αινειάδα τους ονομάζει «νωθρό πλήθος»

Η ταύτιση του βασιλέα με τον Εσσήνα-Μέλισσα ξεκινάει από την Αίγυπτο. Εκεί όμως βλέπουμε ότι η έννοια “βασιλεύς” στα Αιγυπτιακά ιερογλυφικά παριστάνεται με μία μέλισσα, που στέκεται μπροστά σ' έναν κρίνο, και αυτό το ιερογλυφικό, δείχνει το βασιλιά της Αιγύπτου, δηλ. τον Φαραώ. 

Η αιγυπτιακή ιστορία η μέλισσα συνδέθηκε έντονα με βασιλικούς τίτλους, όπως αποδεικνύεται από το γεγονός ότι ο βασιλιάς Μένες (Min, Mena, Meni, ο πρώτος βασιλιάς της Αιγύπτου και ιδρυτής της πρώτης αιγυπτιακής δυναστείας) ονομάστηκε "ο μελισσοκόμος". έναν τίτλο αναγνωρισμένο για όλους τους επόμενους Φαραώ. Μια εικόνα της μέλισσας ήταν τοποθετημένη μάλιστα δίπλα στο βασιλιά.

Οι Αρχαίοι Αιγύπτιοι έδωσαν μεγάλη θρησκευτική και πνευματική σημασία στην μέλισσα. Οι μέλισσες συνδέονταν δικαιωματικά με την Αίγυπτο. Πράγματι, ήδη από το 3500 π.Χ., η μέλισσα ήταν το σύμβολο του βασιλιά της Κάτω Αιγύπτου!

Υπάρχουν πολλά παραδείγματα ιερογλυφικών με μελισσες που υπάρχουν στα αρχεία, καθώς και ιερογλυφικά για το μέλι και τον μελισσοκόμο.

Σε μαγικό πάπυρο βρίσκομαι αναφορά που αναφέρει ότι  οι μέλισσες δημιουργήθηκαν όταν τα χρυσά δάκρυα του Ρα, του θεού του ήλιου, που έπεσαν στη γη.

Η γεωργική, διατροφική και φαρμακευτική αξία της μέλισσας και  το μέλι ήταν σημαντικά στην Αίγυπτο από την προ-δυναστική περίοδο και μετά. Η Βόρεια Αίγυπτος (η γη που εκτείνεται από το Δέλτα μέχρι τη Μέμφιδα είναι γνωστή ως "Ta-bitty" (η χώρα της μέλισσας) και η Κάτω Αίγυπτος ως "Per-bit" (το σπίτι της μέλισσας)

Ο ναός της Νε/ηιθ στη Σαίδα είναι παραδοσιακά γνωστός ως Σπίτι (ιερο) της Μέλισσας - ή "Hoot-Bit" στην Αιγυπτιακή γλώσσα. 

Η Νε/ηιθ ήταν  η θεά της σοφίας, της ύφανσης, του κόσμου, των μητέρων, των ποταμών, του νερού, του τοκετού, του κυνηγιού, του πολέμου και της μοίρας. Στο ελληνικό Πάνθεον ταυτίζεται με την Θεά Αθηνά, θεά της σοφίας και του πολέμου.

(Ο Ηρόδοτος έγραψε ότι στη Σάιδα βρισκόταν ο τάφος του Όσιρι, και ότι γινόταν αναπαράσταση των παθών του θεού σε κοντινή λίμνη, σε μυστηριακές τελετές.

170. [1] εἰσὶ δὲ καὶ αἱ ταφαὶ τοῦ οὐκ ὅσιον ποιεῦμαι ἐπὶ τοιούτῳ πρήγματι ἐξαγορεύειν τὸ οὔνομα ἐν Σάι, ἐν τῷ ἱρῷ τῆς Ἀθηναίης, ὄπισθε τοῦ νηοῦ, παντὸς τοῦ τῆς Ἀθηναίης ἐχόμεναι τοίχου. [2] καὶ ἐν τῷ τεμένεϊ ὀβελοὶ ἑστᾶσι μεγάλοι λίθινοι, λίμνη τε ἐστὶ ἐχομένη λιθίνῃ κρηπῖδι κεκοσμημένη καὶ ἐργασμένη εὖ κύκλῳ καὶ μέγαθος, ὡς ἐμοὶ ἐδόκεε, ὅση περ ἡ ἐν Δήλῳ ἡ τροχοειδὴς καλεομένη

171. [1] ἐν δὲ τῇ λίμνῃ ταύτῃ τὰ δείκηλα τῶν παθέων αὐτοῦ νυκτὸς ποιεῦσι, τὰ καλέουσι μυστήρια Αἰγύπτιοι. περὶ μέν νυν τούτων εἰδότι μοι ἐπὶ πλέον ὡς ἕκαστα αὐτῶν ἔχει, εὔστομα κείσθω. [2] καὶ τῆς Δήμητρος τελετῆς πέρι, τὴν οἱ Ἕλληνες θεσμοφόρια καλέουσι, καὶ ταύτης μοι πέρι εὔστομα κείσθω, πλὴν ὅσον αὐτῆς ὁσίη ἐστὶ λέγειν· [3] αἱ Δαναοῦ θυγατέρες ἦσαν αἱ τὴν τελετὴν ταύτην ἐξ Αἰγύπτου ἐξαγαγοῦσαι καὶ διδάξασαι τὰς Πελασγιώτιδας γυναῖκας· μετὰ δὲ ἐξαναστάσης πάσης Πελοποννήσου ὑπὸ Δωριέων ἐξαπώλετο ἡ τελετή, οἱ δὲ ὑπολειφθέντες Πελοποννησίων καὶ οὐκ ἐξαναστάντες Ἀρκάδες διέσωζον αὐτὴν μοῦνοι. 

[2.170.1] Στη Σάιδα βρίσκεται και ο τάφος εκείνου που το όνομά του δεν θεωρώ ότι είναι ευσέβεια να το ξεστομίσω σε τέτοια περίσταση, μέσα στο ιερό της Αθηνάς, πίσω από τον ναό, και ακουμπά σε ολόκληρον τον τοίχο της Αθηνάς. [2.170.2] Και μέσα στο τέμενος είναι στημένοι μεγάλοι πέτρινοι οβελίσκοι και κοντά εκεί είναι λίμνη στολισμένη με πέτρινο κρηπίδωμα, όμορφα δουλεμένη γύρω γύρω, όμοια στις διαστάσεις, όπως μου φάνηκε, με της Δήλου τη λεγόμενη τροχοειδή.
[2.171.1] Τη νύχτα σ᾽ αυτή τη λίμνη αναπαριστούν τα πάθη του θεού, που οι Αιγύπτιοι τα ονομάζουν μυστήρια. Αν και γνωρίζω περισσότερα για όλα αυτά, πώς είναι τα καθέκαστά τους, το σωστό είναι να μη μιλήσω. [2.171.2] Και για της Δήμητρας την τελετή, που οι Έλληνες την ονομάζουν Θεσμοφόρια, και γι᾽ αυτήν το σωστό είναι να μη μιλήσω, παρά να πω μόνο όσα η ευσέβεια επιτρέπει. [2.171.3] Εκείνες που μετέφεραν αυτή την τελετή από την Αίγυπτο και τη δίδαξαν στις γυναίκες των Πελασγών, ήταν οι κόρες του Δαναού, ύστερα όμως, όταν η Πελοπόννησος άδειασε ολόκληρη εξαιτίας των Δωριέων, η τελετή χάθηκε, και οι μόνοι που τη διέσωσαν ήταν οι Αρκάδες, αυτοί δηλαδή που μεταξύ των Πελοποννησίων έμειναν στον τόπο τους και δεν ξεσηκώθηκαν.

‘Ενας από τους τίτλους του Φαραώ "Βασιλιάς Μέλισσα" και το καταφύγιο στο οποίο λάτρευε ο Όσιρις ήταν το Hwt bjt, ο οίκος της μέλισσας. Ενώ ο ίδιος θεωρείτε, εκτός των άλλων ιδιοτήτων που φέρει και ο θεραπευτής της χώρας του.

συνεχίζετε ...